Tone-mapping is de techniek waarbij je probeert een te grote contrastomvang voor je scherm (of papier) goed te doen overkomen. De donkere en lichte delen van je foto kunnen niet goed worden weergegeven door de kleinere contrastomvang van je scherm. De donkere delen worden detailloos zwart en de lichte delen idem wit. Je wilt harde overgangen naar zwart / wit vermijden.
Alle toonmappers werken met sigmoid-curves, dat kan niet anders. Deze S-vormige curves schetsen het verband tussen de lichtsterkte van de foto en die op het scherm. Op de X-as staat de helderheid van de foto (van donker naar licht (in EV’s)) en op de Y-as van het scherm (van donker naar licht (in %)). De witte punt staat hier bij 18% grijs (middle gray).
Lees de grafiek: start op de X-as bij een punt en dan recht omhoog naar de witte lijn. Daar aangekomen naar links, naar de Y-as. Lees daar af hoe helder die EV op je scherm wordt weergegeven. 0 EV wordt 18%, 6 EV bijna 100% en -5 EV ~0.5%.
Tot aan het -1 EV punt stijgt de helderheid langzaam. tot boven de 4%. Tussen -10 EV en -1 EV is alles vergelijkbaar donker. Dan loopt de curve steiler op tot je bij +4 EV 72% helderheid ziet. Boven +4 EV buigt de curve weer horizontaal af en zal alles weer vergelijkbaar wit worden.
Als de curve erg steil oploopt, spring je snel(ler) van donker naar licht. In een extreem geval loopt de curve recht omhoog en zijn er alleen donkere en lichte delen: puur zwart-wit. Kortom, door de vorm / steilheid van de curve te veranderen, kan je bepalen hoe het contrast wordt.
AgX heeft nog een bijzonderheid: het punt in het midden is een draaipunt. Het verdeelt de curve in twee delen: boven en onder. Boven is voor de lichte delen en onder voor de donkere. Beide delen zijn afzonderlijk te beïnvloeden met schuifregelaars.
Verder kan je het draaipunt omhoog / omlaag schuiven en naar links / rechts.
Wij gaan beginnen! Hieronder de vijf schuifregelaars, die de vorm van S-curve beïnvloeden.
We starten met de contrast schuif: naar rechts. Je ziet de curve steiler worden en dus het contrast oplopen. In zowel de donkere als lichte delen neemt het contrast toe: die deelcurves gaan steiler lopen. Schuif naar links voor het omgekeerde.
Volgende stap: schuif de schouderbolling regelaar naar rechts. Je ziet de steilheid van het bovenste deel van de curve oplopen. Het contrast in de lichte delen neemt toe. Op soortgelijke wijze kan je de contrasten in de donkere delen alleen laten toenemen door de voet niveau schuif naar rechts te verplaatsen.
Met deze twee schuifregelaars kun je dus de contrasten in de lichte en donkere delen apart beïnvloeden, naast het algemene contrast.
Volgende schuifregelaar: doelbelichting draaipunt. Naar rechts en je ziet het draaipunt omhoog schuiven. I.p.v. op de Y-as bij 18% helderheid uit te komen, lig je nu bij bijna 72%. Je foto licht enorm op, wordt witter. Zie wel dat het lichte deel van de curve steiler loopt en het donkere deel juist minder: meer resp. minder contrast.
Volgende schuifregelaar: relatieve belichting draaipunt. Naar rechts en je ziet het draaipunt naar rechts schuiven. Het 0 EV punt ligt niet langer bij 18% helderheid, maar bij 2 – 4%. Je foto wordt fors donkerder. Zie dat het lichte deel van de curve minder steiler loopt en het donkere deel juist wel: minder resp. meer contrast.
Je krijgt veel mogelijkheden, maar je hoeft niet alle te gebruiken. Start met de contrast schuif en bekijk het resultaat. Pas de contrasten in de lichte en donkere delen eventueel nog aan als je dat nodig vindt. Je kan de belichting nog aanpassen met de twee belichting draaipunten, maar besef dat je dat ook al hebt gedaan met de module belichting. Hier pas je dus die module nog wat aan (eventueel).
geavanceerde curve parameters
Er zijn nog een paar mogelijkheden om de vorm van de curve te beïnvloeden: schouder en voet start
Schuif de schouder start naar rechts: er verschijnt een tweede punt in de curve. Je ziet dat het centrale deel van de curve recht wordt tussen de twee punten en dat de steilheid van de lichte deel van de curve toeneemt. De zachte overgangen worden harder.
Voor de voet start geldt soortgelijks.
De mikpunten wit en zwart geven je de mogelijkheid het maximale wit / zwart te verlagen. Schuif het mikpunt zwart naar rechts en het echte zwart verdwijnt voor een mat effect.
De gamma schuif is een wat vreemde eend in de bijt: het effect ervan is sterk vergelijkbaar met die van doelbelichting draaipunt. Die schuif is er, maar waarom? Je kan hem weg klikken door het vinkje bij houd het draaipunt op de diagonaal te zetten. Alleen beïnvloed je dan ook de eigenschappen van de belichting draaipunten. Laat dus daarom alles maar op default staan en negeer de optie maar.
7 februari 2026