27 januari 2026

Oudere modules & moderne alternatieven

Darktable ontwikkelt zich snel. Wat drie jaar geleden “best practice” was, kan tegenwoordig minder geschikt zijn. De reden hiervoor is meestal de overgang naar de “scene-gerefereerde” workflow. Deze nieuwe benadering zorgt voor natuurlijkere kleuren, betere bescherming van hoge lichten en minder artefacten (halo’s).

Hier een overzicht van de oudere modules en wat u in plaats daarvan gebruikt.

1. verscherpen

Dit is de klassieke “unsharp masking” (USM).

Waarom vermijden?
Het versterkt de beeldruis extreem en creëert snel lelijke halo’s. Het resultaat is vaak “digitaal”, kunstmatig en overdreven ‘scherp’.

De moderne alternatieven:

Er zijn drie tools die dit veel beter kunnen:

1. RAW verscherping:
   • de absolute basis. Haalt details op die door het sensor problemen verloren zijn gegaan.
   • uiterst eenvoudig (meest alleen aan/uit) en versterkt ruis minimaal of niet.
2. Contrast equalizer:
   • om structuren en texturen te verbeteren.
   • intuïtief in gebruik en produceert geen halo’s.
3. Diffusie of verscherpen:
   • de high-end oplossing voor perfectionisten.
   • tip: gebruik hier de voorinstelling “lens onscherpte”. Het corrigeert lens vervaging fysiek correct zonder een overmatige verscherping van randen.

2. schaduwen en hooglichten

Vroeger de standaard tool om donkere gebieden lichter te maken en lichtere gebieden donkerder te maken.

• waarom vermijden? In de moderne workflow leidt het vaak tot slappe beelden en lokaal verlies van contrast. Bovendien vormen zich snel halo’s rond objecten (bijv. bomen voor een heldere hemel).
• het moderne alternatief: toon equalizer. Is krachtiger, behoudt het lokale contrast beter en vermijdt bijna volledig halo’s.

3. basiscurve

Lange tijd de module die het RAW beeld de typische “jpeg-look” gaf.

• waarom vermijden? De basiscurve bijt hoge lichten vaak uit en maakt kleuren in heldere gebieden bleek (hue shift).
• het moderne alternatief: AgX. Deze module stemt het grotere dynamische bereik van de camera precies af op uw beeldscherm zonder kleuren aan te tasten. Vanaf DT 5.4 is AgX de beste keuze.

4. witbalans

• Let op: de module “witbalans” is nog steeds nodig, maar vooral technisch!
• De verandering: In de moderne workflow stel je de module “witbalans” vast in op “Camera Referentie” (vaak al standaard).
• Het moderne alternatief: je doet de aanpassing (warmer / koeler) in de module kleurkalibratie. Het biedt veel krachtiger kleuraanpassingstools (CAT) en gaat beter om met moeilijk licht.

5. lokaal contrast

Status: voorwaardelijk aanbevolen.

Dit gaat niet over contrast / licht / donker (dat doet AgX), maar over helderheid. De module is bedoeld om de afbeelding “tackier” te maken.

Waarom voorzichtig zijn?
De module werkt vaak ruw en creëert snel onnatuurlijke randen (halos).

De betere alternatieven:

1. contrast equalizer
   de koning voor structuren. Hier kunt u precies aansturen of u de fijnste details wilt verscherpen of juist de ruwe vormen meer plastischer maken? Dit geeft je veel meer controle zonder bijwerkingen.
2. diffusie of verscherpen
   de voorinstelling “lokaal contrast” zorgt voor schone, fijne structuren en geeft het beeld de finishing touch die AgX alleen vaak niet geeft.

---

Samenvatting: de moderne toolbox

Nu weet je wat je niet meer zou moeten gebruiken en wat wel.

Wat is de volgende?
In het volgende hoofdstuk leert u stap voor stap hoe u deze modules in de juiste volgorde gebruikt en hoe ze op elkaar inwerken: Standaard workflow

Waarom we deze modules afraden

Darktable is trots op zijn achterwaartse compatibiliteit. Modules die 10 jaar geleden zijn ontwikkeld bestaan nog steeds. Oude bewerkingen kun je altijd openen.

Maar: veel van deze modules werken volgens een logica (vaak “scherm-gerefereerd” genoemd) die niet langer past bij de moderne, fysiek correcte workflow (“scene-gerefereerd”).

Als u deze oude modules in het midden van een modern bewerkingsproces mengt, kan dit tot problemen leiden:

• halo’s (lichte zomen) rond randen
• onnatuurlijke kleurverschuivingen
• verlies van beeldinformatie in heldere gebieden

Onze filosofie op darktable.info:
Wij willen jou de best mogelijke, toekomstbestendige werkwijze laten zien. Daarom markeren we deze modules hier als “niet aanbevolen”. Ervaren professionals kunnen ze gebruiken in speciale situaties of voor speciale effecten, maar als beginner maak je je leven onnodig moeilijk als je ze gebruikt.