4 januari 2026

De module Belichting (Exposure) is de eerste en belangrijkste stap in je bewerking. Hier leg je de basis voor al het verdere werk.

In de moderne darktable-workflow (scene-referred) heeft deze module een heel specifieke taak: Het definieert de helderheid van je middentonen (je hoofdonderwerp).

Belichting is niet bedoeld om uitgebleekte hooglichten te redden of diepzwarte schaduwen op te helderen – dat doen latere modules zoals AgX, Filmic, de Tone Equalizer of Kleurbalans RGB.

De belangrijkste regelaars

1. Belichting (Exposure)

Dit is de hoofdregelaar. Hij werkt in Lichtwaarden (EV).

• +1 EV betekent: Het beeld wordt helderder (één stop meer op de camera).
• -1 EV betekent: Het beeld wordt minder helder (één stop minder op de camera).

Zo gebruik je ‘belichting‘ correct:
Kijk naar je hoofdonderwerp (bijv. het gezicht van een persoon). Verschuif de regelaar totdat dit onderwerp er correct belicht uitziet. Negeer daarbij dat de lucht in de achtergrond misschien te helder wordt of uitbleekt. Daar zorgen we later voor in de Tone-Mapping (AgX).

2. Zwartpuntcorrectie (Black level correction)

Deze regelaar definieert wanneer een pixel als “pikzwart” geldt.

• Aanbeveling: Blijf er vanaf! Darktable leest deze waarde automatisch uit de RAW-data van je camera. Een handmatige wijziging leidt vaak tot fletse kleuren of kleurzwemen in de schaduwen. Verander dit alleen als je zeker weet dat de automatiek gefaald heeft (zeer zeldzaam).

De automatiek (pipet)

De module biedt een krachtige automatische functie, die je via het pipet-symbool rechts naast de schuifregelaar bereikt.

• Pipet (Middentonen): Klik erop en trek vervolgens een rechthoek over een gebied in het beeld dat een gemiddelde helderheid moet hebben (bijv. grijs asfalt of huidtinten). Darktable past de belichting automatisch zo aan dat dit gebied perfect in het midden van het histogram ligt. Werk zo nodig vanuit deze waarde weer handmatig verder.

Veelgemaakte fouten vermijden

1. Angst voor het histogram:
   In deze stap mag het histogram de rechter rand “aanslaan” (hooglichten bleken uit). Dat is nu nog oké! Omdat we in een 32-bits floating-point omgeving werken, zijn deze gegevens niet verloren. De modules AgX of Filmic halen deze details later terug.
2. Camera-belichtingscorrectie:
   Soms zie je dat de regelaar niet op 0.0 staat, maar bijv. op +0.5. Dit gebeurt wanneer Darktable de ISO-gevoeligheid of belichtingscorrectie van je camera automatisch meerekent. Dat is normaal.

Samenvatting

• Gebruik deze module als Stap 1.
• Concentreer je alleen op de middentonen / het hoofdonderwerp.
• Negeer waarschuwingen over overbelichting in dit stadium.

Tip

• Gebruik meerdere keren deze module – en dan met een masker – om de belichting in bepaalde gebieden bij te sturen. Bijvoorbeeld een vignet maken of om een storend lichte achtergrond wat ‘rustiger’ te maken.
• Soms is het informatief om de belichtingsregelaar even naar beneden te trekken om te zien hoeveel structuur er in de lucht aanwezig is. Als die er wel is kan – maar het hoeft niet – het lonen die zichtbaar te maken. Wel of niet terughalen is natuurlijk afhankelijk van wat de fotograaf met het beeld wil bereiken.